Chương trình tổng thể chưa giải quyết được tồn tại của giáo dục

Có thầy giáo nói rằng từ lúc ra trường đi dạy đến lúc sẵn sàng nghỉ hưu chưa thấy khi nào ngành giáo dục ngừng đổi thay và canh tân. Lần canh tân này, tuy không được gọi rõ tên như vậy, với Chương trình giáo dục phổ quát tổng thể được phê duyệt ngày 27/7.Cá nhân tôi thấy nó không đem lại chờ đợi nào về việc giải quyết những sống sót của giáo dục hiện thời, chưa nói đến việc hướng đến hội nhập và đạt chuẩn quốc tế.

chuong-trinh-tong-the-chua-giai-quyet-duoc-ton-tai-cua-giao-duc

Hiệu trưởng trường THPT Anhxtanh Đào Tuấn Đạt.

Thứ nhất, chương trình tổng thể chưa tò mò xác đáng tâm lý của lứa tuổi học trò ở mỗi bậc học, vì vậy không chỉ ra được chương trình giáo dục nào thì dịch vụ tốt nhất cho từng lứa tuổi và cách dạy ăn nhập nhất với cách học ở mỗi lứa tuổi đó.

Thứ hai, chương trình không nhận thức rõ đối tượng của giáo dục là khoa học, đạo đức và nghệ thuật nên không đơn vị được chuỗi hệ thống môn học thành các lĩnh vực tương tác theo thông lệ của giáo dục đương đại. Cũng bởi lý do đó nên thấy môn nào cũng cần phải học và quanh lúc bắt buộc, lúc tự chọn lựa, lúc chọn lựa nhiều, lúc chọn lựa ít không có nguyên lý nào.

Chương trình chuẩn hóa quốc tế hiện thời có 6 lĩnh vực ở bậc học THPT gồm: Toán và khoa học máy tính; nhóm môn nhân bản; nhóm môn tiếng nói; nhóm môn khoa học, nhóm nghệ thuật, nhóm giáo dục thể chất và dịch vụ cộng đồng. Để có kiến thức đầy đủ, học trò chỉ cần học tối đa 6 môn, thậm chí ít hơn vì có những môn bảo đảm vai cho cả hai lĩnh vực.

Thứ ba, các môn học trong chương trình tổng thể vẫn chỉ là môn truyền thống, được đổi tên hay ghép lại với nhau, không có những môn mới như: xã hội học và tâm lý, giáo dục tài chính, lý thuyết kiến thức… Hiện nay số môn truyền thống chỉ còn chiếm giữ một phần ba môn học phổ quát. Kiến thức của học trò vietnam vẫn hoàn toàn phiến diện. Các môn cũ phân thành một vòng quẩn khép kín nên không còn thời cơ cho những môn mới được đưa vào chương trình.

Thứ tư, vì quan niệm lỗi thời về giáo dục đầy đủ nên ở bậc THPT số môn học bắt buộc là 5, môn được tuyển lựa là 5, thêm một hoạt động trải nghiệm, một chuyên đề học tập và một giáo dục địa phương nên bản tính học trò phải học 13 môn. Số tiết một tuần là 29. Chương trình hiện hành cũng là 13 môn và 29 tiết một tuần. Như vậy giáo dục tuyển lựa vẫn chỉ là chế độ.

Vì chẳng thể tăng tổng số tiết, lại muốn học nhiều môn nên số tiết học của mỗi môn phải giảm, ví dụ môn toán chỉ còn 3 tiết một tuần. Các thầy cô dạy toán theo chương trình hiện hành sẽ quá rõ chuyện muốn học cho đàng hoàng thì 6 tiết toán một tuần cũng chưa đủ. Sẽ có người lập luận rằng bây chừ chúng ta tiếp cận theo hướng năng lực rồi nên không cần học nhiều. Nhưng chưa có kiến thức thì lấy đâu ra chuyện năng lực. So với chương trình quả đât, lượng kiến thức môn toán của vietnam chưa bằng một nửa.

Thứ năm, để dịch vụ tạo ra thì cần ưu tiên trước hết là khoa học, tin học và ngoại ngữ. Đề án ngoại ngữ 2020 là một thất bại. Cho dù bắt buộc học ngoại ngữ nhưng cứ cách dạy và cách học như ngày nay thì tình trạng kém ngoại ngữ vẫn không được cải thiện. Bên cạnh đó, Tin học xoành xoạch phải là phòng ban hữu cơ của chương trình chứ không phải là môn học thuần túy. Thế nhưng ở chương trình mới, Tin học và Khoa học về máy tính được dồn lại thành một với 2 tiết/tuần và không bắt buộc. Với cách xếp đặt này, ý nghĩ đó về một nhà nước khởi nghiệp, nhà nước lập trình có nhẽ sẽ là bất khả thi.

Thứ sáu, nền giáo dục của mỗi thời đại được quyết định bởi trình độ sinh sản và điều kiện xã hội của thời đại đó. Thế giới đang bước vào nền kinh tế kiến thức. Giáo dục theo kiểu nhồi nhét thầy giảng – trò ghi nhớ chỉ ăn nhập với nền sinh sản nông nghiệp, tiểu tay chân nghiệp lỗi thời cách đây hàng trăm năm. Nguyên lý đương đại là bắt buộc và thế tất với bất kỳ nền giáo dục nào muốn trưởng thành.

Tiếp cận theo thiên hướng năng lực như chương trình tổng thể thì không phải bây chừ mới có nhưng vấn đề là cần đạt năng lực nào và giải pháp nào để đạt được. Chương trình mới không chỉ ra được các giải pháp để thực thi thì đó chỉ dừng ở khẩu hiệu sáo rỗng mà không có bản tính.

Tóm lại, một đề án khả thi và có tính chuyên môn cao phải có tư tưởng cốt yếu và một chuỗi hệ thống giải pháp để thực thi tư tưởng đó. Chương trình phổ quát tổng thể vừa mới được ban bố không cho thấy nền giáo dục sẽ được vận hành theo tư tưởng cốt yếu nào. Vì thế nó không vạch ra được “con đường” để một đứa trẻ lớn lên, trưởng thành cả về kiến thức, kỹ năng, thái độ và khởi đầu tự chủ cuộc sống, chủ động học suốt đời khi rời trường. Các phẩm chất và năng lực được liệt kê chỉ là chế độ.

Chương trình và sách giáo khoa mới sẽ ảnh hưởng đến cả thế hệ mai sau. Nếu làm phép thử sai, nạn nhân sẽ là toàn xã hội.

Đào Tuấn Đạt

Hiệu trưởng trường THPT Anhxtanh